Partner in de kijker: Eerstelijnszones
Wat is een eerstelijnszone?
Een eerstelijnszone is een netwerk van eerstelijnsaanbieders in een geografisch afgebakend gebied. Zij wisselen kennis en informatie met elkaar uit en stemmen de werking op elkaar af. Zij kijken ook naar de lokale zorg- en welzijnsnoden om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren.
Een eerstelijnszone voldoet aan volgende criteria:
- Een geografisch afgebakend gebied bestaande uit één of meerdere steden of gemeentes.
- Aangestuurd door een zorgraad
- Een netwerk van eerstelijnsaanbieders (bv. huisartsen, maatschappelijk werker, psycholoog, …)
- Omvat meestal ongeveer 75.000 tot 125.000 inwoners
We tellen in Vlaanderen en Brussel 60 eerstelijnszones, 59 in Vlaanderen en 1 in Brussel.
De eerstelijnszone houdt rekening met de noden van de lokale bevolking en stemt de eerste lijn hierop af. De eerstelijnszone brengt zorg en welzijn samen én staat dicht bij elke burger. Ze is opgericht om de samenwerking tussen de zorg- en hulpverleners te bevorderen.
Wil jij weten welke jouw eerstelijnszone is?
Wat is de eerste lijn?
De eerstelijnszorg is basiszorg (zowel medisch als ondersteunend) toegankelijk voor iedereen zonder doorverwijzing. Een persoon met een zorg- en ondersteuningsnood, burger of patiënt kan dus onmiddellijk beroep doen op zorg- en hulpverleners van de eerste lijn. Deze eerstelijnsprofessionals staan het dichtst bij de burger en zijn daarmee het eerste aanspreekpunt binnen de gezondheidszorg.
In Vlaanderen zijn er vier verschillende lijnen binnen de gezondheidszorg:
- Eerste lijn is rechtstreeks toegankelijke lokale zorg, zoals een huisarts, thuisverpleging, maatschappelijke werker, …
- Tweede lijn is gespecialiseerde zorg na doorverwijzing van huisarts, zoals een dermatoloog, cardioloog, …
- Derde lijn is gespecialiseerde zorg in het ziekenhuis of centra, zoals revalidatie, gespecialiseerde ingrepen, …
- De nulde lijn is laagdrempelige zorg, zoals mantelzorg, crisiscentra, de zelfmoordlijn,…
Wat is een zorgraad?
Een zorgraad is de ruggengraat van de eerstelijnzone. Ze stuurt een eerstelijnszone aan en bestaat als vzw uit een bestuursorgaan en een algemene vergadering. De zorgraad brengt kennis en kunde samen en versterkt de samenwerking tussen partners en hun uitgebreide netwerk. De zorgraad bestaat uit lokale vertegenwoordigers van alle betrokken partijen:
- Lokale besturen: bv. ambtenaren, schepen van gezondheid…
- Medewerkers uit de zorgsector: bv. huisartsenkring…
- Medewerkers uit de welzijnssector: bv. gezinszorg…
- Mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben en hun netwerk: bv. een mantelzorger, een vrijwilliger, de patiëntenvereniging…
Deze is opgericht door het eerstelijnsdecreet. De Vlaamse overheid erkent en subsidieert de zorgraad. In Vlaanderen en Brussel bestaan er 60 vzw’s zorgraden, evenveel als het aantal eerstelijnszones.
Eerstelijnszones binnen Netwerk NOWE
Binnen het werkingsgebied van Netwerk NOWE zijn 6 eerstelijnszones actief:
- Eerstelijnszone Brugge
- Eerstelijnszone Houtland en Polder
- Eerstelijnszone Middenkust
- Eerstelijnszone Oostkust
- Eerstelijnszone WE40
- Eerstelijnszone Westkust & Polder
Elke eerstelijnszone werkt binnen haar beleids- en actieplan aan lokale prioriteiten die zijn afgestemd op de specifieke noden van de bevolking. Mentale gezondheid vormt echter een gemeenschappelijk aandachtspunt voor alle zes Noord-West-Vlaamse eerstelijnszones.
Om mentale gezondheid te bevorderen, organiseren de eerstelijnszones uiteenlopende activiteiten en projecten. Vaak gebeurt dit in nauwe samenwerking met Netwerk NOWE, dat expertise biedt op het gebied van geestelijke gezondheidszorg. Deze samenwerking bevordert een geïntegreerde aanpak, waarbij preventie, vroegdetectie en zorg op maat centraal staan.
Voor meer details over specifieke initiatieven of om in contact te komen met de coördinatoren en medewerkers, kun je terecht op de websites van de respectieve eerstelijnszones.
Bekijk hier de infografic: De eerstelijnszone uitgelegd.
Lees verder:
29 augustus 2025 - Algemeen
Groepstherapie voor studenten - Zorg Campus
Dit najaar organiseert CGG Adentro in de Zorg Campus een reeks groepssessies voor studenten. Dit aanbod richt zich op studenten tussen de 17 en 26 jaar die studeren in Gent. Het aanbod ziet er als volgt uit: Schematherapie Maak kennis met schematherapie en ontdek je persoonlijke valkuilen. In 6 psycho-educatiesessies leer je de belangrijkste concepten binnen schematherapie kennen en brengen we jouw (relationele) patronen in kaart. We focussen daarbij niet op de klachten maar op de onderliggende dynamieken. Doelgroep: studenten (17 - 26j) Data: Vrijdagen van 9u00 tot 10u30. Groep 1 start op 26 september 2025 en groep 2 op 7 november 2025. 6 sessies. Kostprijs: €66 (vermindering of vrijstelling mogelijk) Begeleiding: David Goethals en Koen De Pelseneer Schrijf je hier in Bouwen aan jezelf Een laagdrempelige groepsreeks waarin je ontdekt wat jouw noden, valkuilen en sterktes zijn. Je bepaalt zelf wat je wilt delen. Via oefeningen, psycho-educatie en praktische tips werk je aan thema's zoals stress, piekeren, negatieve emoties, grenzen stellen en ontspanning. Je ervaart (h)erkenning in de groep en krijgt tools mee om thuis verder te oefenen. Doelgroep: Studenten (17 - 26j) die veel stress, spanning, negatieve emoties (angst, boosheid, somberheid) en/of piekeren ervaren, en willen werken aan veerkracht en grensafbakening. Data: Woensdagen van 9u30 tot 11u30. Start op 29 oktober 2025. 6 sessies. Kostprijs: €66 (vermindering of vrijstelling mogelijk) Begeleiding: Paulien Stock en Lotte Simons Schrijf je hier in Anders leren denken Ga concreet aan de slag met je gedachten en leer hoe je ze in een helpende richting stuurt. We werken met technieken uit de cognitieve gedragstherapie en huiswerkopdrachten, zodat je ook buiten de sessies actief oefent. Na afloop beschik je over een praktische toolbox om zelf verder te werken. Doelgroep: Studenten (17 - 26j) die sombere gevoelens ervaren, moeite hebben om grip te krijgen op hun gedachten, en gemotiveerd zijn om hiermee in groep aan de slag te gaan. Data: Woensdagen van 9u00 tot 11u00. Start op 22 oktober 2025. 8 sessies. Kostprijs: €88 (vermindering of vrijstelling mogelijk) Begeleiding: Nina Schiffer en Heleen De Kesel Schrijf je hier in Dwang bij jongvolwassenen Een ambulante groepsbehandeling voor jongeren met dwangklachten of een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS). We werken aan het verminderen van dwang, het vergroten van grip op je leven en het versterken van je levenskwaliteit. De sessies zijn gebaseerd op cognitieve gedragstherapie, acceptance & commitment therapie en mindfulness, met betrokkenheid van je omgeving. Doelgroep: Studenten (17 - 26j) die minder geleefd willen worden door hun dwanggedachten en -handelingen Data: Dinsdagen van 17u00 - 19u00. Start op 7 oktober 2025. 10 sessies. Kostprijs: €110 (vermindering of vrijstelling mogelijk) Intake: Een intakegesprek, gepland op 23/9 of 30/9, is noodzakelijk om te kunnen starten. Begeleiding: Evelyne Ravelingien en Diane De Buck Schrijf je hier in
Meer informatie1 augustus 2025 - Nieuws uit het netwerk
Praatkaarten Perinet
Met veel enthousiasme stellen we jullie de praatkaarten van Perinet voor, een nieuwe tool ontwikkeld om zorgverleners te ondersteunen in hun cruciale rol binnen de perinatale mentale gezondheidszorg. De kaarten zijn ontworpen als gespreksopener en -ondersteuner, en helpen om op een toegankelijke manier het gesprek met (aanstaande) ouders aan te gaan over de emotionele uitdagingen in de perinatale levensfase. Wat zit er in een set? 26 unieke beelden die emoties en ervaringen visueel maken Een emotie- en behoeftewaaier Een introductieboekje met tips voor gebruik Toegang tot een webpagina met uitgebreide theoretische achtergrond Prijs: €18 per set De praatkaarten zijn ideaal om in te zetten tijdens consultaties, zowel in de zwangerschap als postpartum. Door emoties bespreekbaar te maken, creëren je ruimte voor erkenning, verbinding en gepaste ondersteuning.
Meer informatie7 november 2025 - Nieuws uit het netwerk
Partner in de kijker: CAW Noord-West-Vlaanderen
Het CAW Noord-West-Vlaanderen: een partner in welzijnswerk binnen de geestelijke gezondheidszorg In het brede hulpverleningslandschap neemt het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) Noord-West-Vlaanderen een unieke en laagdrempelige positie in. Als welzijnspartner biedt het CAW psychosociale begeleiding aan mensen met diverse hulpvragen: van praktische ondersteuning tot emotionele begeleiding -vaak in nauwe samenwerking met andere zorg- en welzijnsorganisaties. Het Vlaamse hulpverleningslandschap is complex. Hulpvragers en professionals weten niet altijd waar ze terecht kunnen met specifieke hulpvragen. Het CAW helpt hen hierin de weg te vinden. Voor wie is het CAW er? Het CAW is er voor iedereen met welzijnsvragen, ongeacht leeftijd, achtergrond of problematiek. In de praktijk zijn dit vaak mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie, met milde tot matige psychische klachten of complexe multi-problem situaties. Onthaalmedewerkers helpen cliënten hun hulpvraag te verhelderen en prioriteiten te bepalen. Naast informatie, advies en korte hulpverlening, is er bijzondere aandacht voor rechtendetectie. Cliënten kunnen op eigen initiatief komen of worden doorverwezen door onder meer huisartsen, CLB, CGG, OCMW, politie of andere welzijnsorganisaties. Ons onthaal is fysiek bereikbaar in Brugge, Blankenberge, Oostende en Torhout. Via deze onthaalpunten krijgen cliënten toegang tot het achterliggende aanbod. Bepaalde doelgroepen zoals slachtoffers, mensen in crisis, gedetineerden of plegers die een alternatieve gerechtelijke maatregel kregen en cliënten voor preventieve woonbegeleiding, worden vaak op andere manieren aangemeld. In het Brugse onthaal bevindt zich ook de provinciale werking 1712, de hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. Zij zorgen voor verheldering van de hulpvraag en verwijzen door naar de meest geschikte hulp- of justitie diensten. Wat biedt het CAW aan? Het aanbod van het CAW Noord-West-Vlaanderen bestrijkt meerdere levensdomeinen. De focus ligt op vraagverheldering, rechtendetectie en krachtgerichte begeleiding. Elke begeleiding is doelgericht afgestemd op het welzijn van de cliënt. Psychosociale begeleiding bij persoonlijke en relationele problemen Het CAW biedt laagdrempelige begeleiding bij mentale en relationele moeilijkheden - individueel, als koppel of als gezin. De begeleiding is preventief, ondersteunend en met aandacht voor nazorg. Thema’s zijn onder andere: Persoonlijke en psychische problemen, zoals stress, rouw, burn-out, isolement, mentale overbelasting... Hulp bij identiteitsvragen, zelfbeeld of levensfase-problemen. Relationele moeilijkheden Gezinsproblemen en scheidingen Opvoedingsproblemen Scheidings- en ouderschapsbemiddeling Contact- en relatieherstel bij breuken tussen (groot)ouders en (klein)kinderen. Aanmelden voor deze begeleidingen verloopt via het onthaal. Woonbegeleiding Voor meerderjarigen die zelfstandig wonen of dit willen doen, maar hierbij moeilijkheden ervaren, biedt het CAW woonbegeleiding. De begeleiding is tijdelijk, gericht op zelfredzaamheid en bestrijkt alle levensdomeinen. De focus ligt op het versterken van woonvaardigheden en weerbaarheid. Er is zowel Residentiële woonbegeleiding: voor dak- en thuislozen zonder directe woonoplossing. Ambulante woonbegeleiding Housing First Preventie uithuiszetting Begeleiding van jongeren die de jeugdhulp verlaten. Aanmeldingen naar woonbegeleiding verlopen via het Onthaal. Jongeren (JAC) Jongeren met welzijnsvragen kunnen terecht bij het Jongerenaanbod van het CAW (JAC). Jongeren zien de uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden vaak niet als een probleem. JAC-medewerkers sluiten nauw aan bij de leefwereld van jongeren en bieden ondersteuning op maat. Soms volstaat een adviesgesprek, soms is intensievere begeleiding nodig. De doelen, duur en frequentie van de gesprekken worden samen met de jongeren bepaald. Het JAC helpt jongeren de weg te vinden in het vaak complexe hulpverleningslandschap. Het JAC is een actieve partner in een grote diversiteit aan samenwerkingsverbanden zoals Overkop, Route 36, Parcourage, VLAMM en Shelter. Jongeren kunnen terecht in de JAC onthaalpunten in Brugge en Oostende of via het algemene onthaal in Blankenberge en Torhout. Crisishulp Een crisis kan ontstaan door een plotse of aanslepende situatie die leidt tot controleverlies en verstoring van het functioneren. Het CAW biedt crisishulp aan meerderjarigen en minderjarigen via specifieke teams, die rechtstreeks telefonisch bereikbaar zijn (cfr. Infra: contactgegevens) Crisishulp Meerderjarigen werkt intensief en aanklampend, met de focus op de-escalatie en veiligheid. Er wordt een crisisplan opgemaakt, met zeer gerichte doelen. Het team is beschikbaar voor consult voor burgers en professionals. Crisismeldpunt Minderjarigen (provinciale opdracht) is bereikbaar voor professionele aanmelders die in aanraking komen met een crisissituatie waar de regulieren hulpverlening en/of de leefomgeving onvoldoende antwoord kan bieden op de crisis. Het Meldpunt is telefonisch bereikbaar tussen 8h30 en 19h30. Buiten deze uren en in het weekend is er een permanentielijn met minimale dienstverlening voor acute nood aan crisisopvang. Crisisbegeleiding en crisisopvang voor gezinnen is eveneens een provinciaal aanbod als onderdeel van het ‘Crisis- en investeringsplan Jeugdhulp’. Crisisbegeleiding wordt ingezet wanneer een gezin zich in een crisissituatie bevindt die voor een onveilige omgeving zorgt voor de betrokken minderjarigen. Indien nodig kan er geschakeld worden naar crisisopvang. Slachtofferhulp Het CAW ondersteunt slachtoffers, naasten, nabestaanden van een zelfdoding, betrokkenen of getuigen van een misdrijf of verkeersongeval. We bieden emotionele, juridische, praktische en administratieve hulp. Ondersteuning omvat onder andere: Toelichten van het normale verloop van een rouw- of verwerkingsproces. Informatie geven over je rechten als slachtoffer. Uitleg geven over schadevergoeding en het verloop van je klacht. Ondersteuning bieden bij contact met advocaat, verzekering of parket. De psychosociale begeleiding wordt afgestemd op de noden van het slachtoffer. Justitieel welzijnswerk Het team Justitieel Welzijnswerk (JWW) richt zich zowel op gedetineerden – zowel voorlopig gehechten als veroordeelden – als op hun naastbestaanden. Ons werk vertrekt vanuit de hulpvraag van de cliënt en zijn directe sociale omgeving. We ondersteunen hen bij het zoeken naar oplossingen die: Het welzijn vergroten. Detentieschade verminderen. Herstel bevorderen met zichzelf, de context en de samenleving. We versterken de eigen krachten en mogelijkheden van gedetineerden, binnen én buiten de gevangenis. Onze integrale begeleiding bestrijkt alle levensdomeinen: van rechtenverkenning, administratieve steun en netwerkopbouw tot advies, herstelgerichte doelen en mentaal welzijn. Zo bevorderen we herstel en succesvolle re-integratie na detentie. Hoe aanmelden of doorverwijzen? Professionals kunnen cliënten: Zelf contact laten opnemen (zie contactgegevens) Aanmelden (ev. via het aanmeldingsformulier op onze website caw.be ) Professionals kunnen ook altijd contact opnemen voor overleg of advies. Contactgegevens: Onze onthaalwerkingen zijn fysiek bereikbaar op onze 4 vestigingsplaatsen. Voor de openingsuren verwijzen we naar onze website caw.be. Wij zijn tevens telefonisch bereikbaar (0800 13 500), via chat (caw.sittool.net/chat) of per mail (onthaal@cawnoordwestvlaanderen.be). Voor Slachtofferhulp verwijzen we eveneens naar de website caw.be of het nummer 0800 13 500. Crisishulp Meerderjarigen is bereikbaar op het nummer 050 66 30 80. Het Crisismeldpunt Minderjarigen bereikbaar op het nummer 050 33 77 40. Jongeren (12 tot 25 jaar) zijn welkom op het onthaal van onze JAC-werkingen. JAC Brugge is telefonisch (0478 99 00 37) en via mail (jac.brugge@cawnoordwestvlaanderen.be) bereikbaar. Via de website kan je ook een afspraak inboeken (caw.be/locaties/jac-brugge/). JAC Oostende is telefonisch (059 50 57 45) en via mail (jac.oostende@cawnoordwestvlaanderen.be) bereikbaar. Via de website kan je ook een afspraak inboeken (caw.be/locaties/jac-oostende/). JWW is bereikbaar via het nummer (050 66 30 90) of via mail (jww.onthaal@cawnoordwestvlaanderen.be)
Meer informatie